لیزر اشعه ایکس

چند وقت پیش که سمینارمو ارائه دادم به این فکر کردم که یه توضیح کلی هم در رابطه باهاش تو وبلاگم بنویسم.در واقع موضوع پروژه من بحث و بررسی یکی از این نوع لیزر ها در مرکز دزی(DESY) آلمان بود.

چیزی که خیلی برام جالب بود تاسیسات ساخته شده و هزینه هایی که برای ساخت این پروژه و البته کاربردهای عملیش بود.و خیلی حسرت خوردم که چرا ما هنوز نمی تونیم چنین تکنولوژی هایی در ایران داشته باشیم.

ویژگی پرتو خروجی از XFEL(همین لیزر الکترون آزاد) اینه که علاوه بر توان متوسط بالایی که داره فرکانس پالس های اون هم خیلی زیاده(در واقع پرتو خروجی به صورت پالسی هست) و این ویژگی پرتو باعث میشه که کاربرد های زیادی در علوم مختلف داشته باشه.با اینکه این پروژه هنوز به بهره برداری نرسیده اما محققین زیادی به این مرکز مراجعه میکنن.

از کاربردهاش میشه در ساخت مواد مغناطیسی مختلف و نهایاتا ساختن ( MRAM (Magnetoresistive Random Access Memory (اندر مزایای MRAM اینجا رو بخونید خیلی بی ربط میشه اگه بخوام توضیحات بدم)نام برد.یا مثلا کاربرد های عکس برداری چه در عکس برداری های پزشکی و …. چه در عکس برداری از یه واکنش سریع شیمیای و یا شکستن مولکول های بزرگی نظیر مولکول پلیمر ها ،DNA و ….حتی در علوم مواد برای تغییر ساختار مولوکولی مواد و محکم کردن،ضد تنش کردن و یا منعطف کردن فلز(که در ساختن خیلی از موتور های جت و غیر جت! این فلزات به کار برده میشن) استفاده های زیادی ازش میشه.

این لیزر که ساختش از سال 2003 شروع شده و در سال 2013 قراره راه اندازی و مورد بهره برداری قرار بگیره حدود 20 متر زیر زمین هست .همینطور که از شکل زیر معلومه 3.7 کیلومتر هم طولشه (در نزدیکیه هامبورگ).هزینه نهایی برای انجام این طرح حدود 684 میلیون یورو تخمین زده شده!

به نظر من در ایران هنوز کسی به اهمیت پروژه هایی نظیر این پروژه پی نبرده.متاسفانه به فیزیک در ایران فقط به دید یه رشته برای گرفتن مدرک نگاه میشه.و بدترش اینه که همگی فکر می کنن الان تکنولوژی مربوط به علم فیزیک فقط همین انرژی هسته ایه(بارها وقتی رشته فوقم رو به کسی می گفتم،ازم می پرسیدن فیزیک هسته ای؟!).کاش ………

منابع و لینک های مرتبط:

DESY

What is the XFEL?

Free electron laser

DESY